Waarom Nederlandse gemeenten nú inzetten op het asfalt van morgen

André Houtepen, Senior Adviseur Wegenbouw bij Gemeente Rotterdam, werkt al jaren aan verduurzaming van de openbare ruimte. Maar sinds hij twee jaar geleden opa werd, voelt de urgentie nog scherper. "Ik kan me niet voorstellen dat een aannemer later tegen zijn kleinkinderen wil zeggen: “kijk, hier heeft opa vroeger bewust slechte kwaliteit asfalt aangelegd." Die gedachte drijft hem als hij vertelt waarom Rotterdam besloot lead buyer te worden in het Innovatiepartnerschap Bioverrijkt Asfalt, kortweg IP Bioverrijkt Asfalt.

Rotterdam en Amersfoort zijn twee van de dertien deelnemende gemeenten in het IP Bioverrijkt Asfalt. Dat is een aanbestedingsprocedure waarbij publieke opdrachtgevers en marktpartijen samen bioverrijkt asfalt door ontwikkelen tot een product dat technisch en commercieel klaar is voor de markt.

Bioverrijkt asfalt is asfalt waarin een deel van het fossiele bitumen wordt vervangen door biobased grondstoffen. Wat deze gemeenten beweegt, laat zien waarom dit ook voor andere gemeenten in Nederland van belang is.

Rotterdam: niet lullen maar poetsen

Voor André was de weg naar het IP niet zo lang. Hij kende Luuk van Dijk van Building Balance vanuit de wegenbouw, en toen Building Balance een lead buyer zocht, voelde de keuze vanzelfsprekend. "Gemeenten beheren zo'n zestig procent van het wegennet in Nederland. Als wij de transitie niet aanjagen, wie dan?"

Dat Rotterdam graag zijn nek uitsteekt, is geen toeval. De gemeente heeft klimaatneutraliteit hoog op de agenda staan en werkte al mee aan de KCI-transitiepaden van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Een van de conclusies uit dat traject: sterk inzetten op verduurzaming van wegverhardingen. Bioverrijkt asfalt paste daar direct in. "Het staat op ons verlanglijstje als gemeente", zegt André.

Van beleid naar praktijk

Intern was het draagvlak er snel. Wegbeheerders gingen mee, het programmateam duurzaamheid ook. Rotterdam legt de komende jaren proefvakken en een referentievak met conventioneel asfalt aan, waarbij biobased mengsels uitgebreid worden gemonitord. Als na vijf jaar blijkt dat het mengsel goed werkt, heeft de gemeente zich gecommitteerd aan minimaal twintig procent biobased in haar asfaltprogramma.

Zijn boodschap aan andere gemeenten is direct: "Duurzame wegverharding is de toekomst. We gaan er hoe dan ook heen. Over een aantal jaar is er geen fossiel bitumen meer. Als je het dan nog nooit duurzaam hebt gedaan, heb je een uitdaging. Je kunt beter nu ervaring opdoen."

Amersfoort: gericht toewerken naar duurzamer asfalt

Bij Gemeente Amersfoort begon het anders. Miriam van Dalen is Adviseur Circulair Inkopen. Ze leerde het IP kennen via een bijeenkomst over biobased oplossingen in de GWW, waar Boukje van Reijn van Building Balance een presentatie gaf. Een gesprek na afloop zette de samenwerking in gang.

Wat Amersfoort kenmerkt, is de systematische aanpak. De gemeente heeft een omgevingsprogramma Circulaire Stad, waarin circulariteit is verankerd in alle facetten van stadsontwikkeling. Tegen 2030 moet 55 procent van de materialen die de gemeente inkoopt, hergebruikt of biobased zijn. Om dat doel te bereiken, laat Amersfoort alle projecten in de openbare ruimte door een interne 'MKI-wasstraat' lopen: een structurele toetsing van de milieu-impact van elk project.

Ook heeft Amersfoort een areaalmodel laten opstellen, waarmee inzichtelijk is gemaakt welke productgroepen in de openbare ruimte de meeste milieu-impact veroorzaken in Amersfoort. “Asfalt staat daarbij op de eerste plaats, vanwege de grote milieu‑impact en het hoge volume. Door mee te doen aan het IP willen we in de toekomst overstappen op een duurzamer asfaltmengsel. Daarmee kunnen we met relatief weinig middelen een grote stap maken in het verlagen van onze milieu-impact,” zegt Miriam.

Samen beslissen, samen dragen

De beslissing om mee te doen, werd breed gedragen. Miriam ging om tafel met wegbeheerders en andere betrokkenen. "Je hebt lef nodig om verder te komen. Als alle neuzen dezelfde kant op staan, kan je van start. Omdat we deze beslissing samen hebben genomen, is het een gedragen keuze en een gedeelde verantwoordelijkheid.”

Een bijkomend voordeel dat Amersfoort aanspreekt: deelnemende overheden binnen het IP hebben kunnen meedenken over de eisen en specificaties waaraan bioverrijkt asfalt moet voldoen. En als het IP slaagt, ligt er een raamovereenkomst klaar waarmee de gemeente de ontwikkelde oplossingen direct kan gaan toepassen. Er is geen nieuwe aanbesteding nodig.

Bouwen aan kennis die iedereen ten goede komt

Luuk van Dijk, Projectmanager IP Bioverrijkt Asfalt bij Building Balance, ziet in de deelname van deze gemeenten meer dan een bestuurlijke keuze. "Dat gemeenten als Rotterdam en Amersfoort meedoen, geeft het IP Bioverrijkt Asfalt kracht en geloofwaardigheid. De kennis die opdrachtgevers en opdrachtnemers ontwikkelen, is een fundament waar de hele sector op kan voortbouwen."

Miriam vult dat aan: "In Amersfoort leren we verder over circulariteit in de GWW. Door als gemeenten kennis uit te wisselen, leren we van elkaar en zetten we samen stappen vooruit. De ontwikkelingen en aanleg van de proefvakken zijn openbaar: volg ze. Als er ergens een succesvol project is gerealiseerd, hoef je het wiel niet opnieuw uit te vinden."

André sluit af zoals Rotterdam dat doet: zonder omwegen. "Duurzame wegverharding is de toekomst. Je leert meegaan met de tijd door een keer je nek uit te steken. Begin klein, bouw het op. En als je vragen hebt: bel ons in Rotterdam."

Bioverrijkt asfalt: van agenda naar toepassing

Bioverrijkt asfalt is geen toekomstmuziek. Het wordt nu ontwikkeld, getest en gemonitord. Wil je ook onderzoeken hoe jouw gemeente bioverrijkt asfalt kan toepassen in projecten? Neem contact op met Luuk van Dijk van Building Balance.

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen binnen het IP Bioverrijkt Asfalt. Bekijk de landingspagina van het IP Bioverrijkt Asfalt en schrijf je in voor de GWW-nieuwsbrief van Building Balance: www.buildingbalance.eu/ketenontwikkeling/bioverrijkt-asfalt.

Tekst: Yoram Elzas, GWW